Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoa

Iturriak eta Bibliografia - EHHE

1.1.2. Bildumetan, aldizkarietan eta bestela argitaraturiko testuen laburdurak

TAVeko, ConTAVeko, ETZko eta Ibarguen-Cachopín kronikako (Arriolabengoa 2008) testuentzat laburdura bana sortu da, saihestuz OEHko atal eta orrialdeen araberako erreferentziak.

Horretaz gain, azken urteotan ASJU, FLV eta beste aldizkarietan argitaraturiko testuak aldizkariaren argitaratze-urtearen arabera ematen dira OEHn. EHHEn laburdura bana sortu da, testua zein den (eta, ondorioz, nongoa eta noizkoa den) errazago antzemateko.

Eresi eta kantu zaharrei data ezartzeko, gertakariarena hartu dugu oinarri, ez biltzailearena (Garibai, Ibarguen-Cachopín…).

Atsotitz bildumen laburdurak ere hemen bildu edo errepikatu ditugu. Haien data mende bat aurreratu dugu, jaso ziren datatik abiaturik; testu-genero honen berezko izaera gordetzailea hartu dugu horretarako irizpide.

 

Abendaño = Abendañoren heiagora (1443), TAV 3.1.6.

AitGZubia = Nicolas Zubikoaren Aita Gurea (1691), TAV 3.2.14.

Akundia = Akondiako guduaren kantuaren hasiera (1390), TAV 3.1.2 + Arriolabengoa (2008: 110).

Aldaz = Miguel Aldazkoaren poesia saritua (1609), TAV 3.1.20.

Amendux = Amenduzen poema (1564), TAV 3.1.18 + ETZ 8.

Andram = Andramendiko idazkiak (XVI. m.), TAV 3.2.9 + Arriolabengoa (2008: 113-120).

APicaud = Aymeric Picauden hiztegitxoa (~1160), TAV 2.2.12.

AralSerm = Aralarko sermoia (1833), ETZ 37.

AraozGut = Antonio Araozkoaren gutuna (1545), TAV 2.2.16.

ArizalJaur = Arizaletako jauregiari buruzko testua (1602). Erdozia, Jose Luis. 2005. “Zenbait euskal testu Nafarroan XVII. mendean”, FLV 99, 329-332.

ArrasErrek = Arrasateko erreketaren kantuak (1448), TAV 3.1.7 + Arriolabengoa (2008: 86-98).

Artazub = Artazubiagaren heriotzean (1464), TAV 3.1.9.

ArtikFed = Artikulu fedezkoak (1699), ConTAV 5.2.11.

AveAres = Aresoko Avemaría (~1591). Satrustegi, José María. 1991. “El Avemaría y la Salve en un documento vasco del s. XVI”, FLV 57, 107-129.

AvMarZubia = Nicolas Zubikoaren Ave Maria (1691), TAV 3.2.10.

AzkGut = Azkoitiko gutuna (1596), ETZ 9.

AzkKant = Azkoitiko isekazko kantua (1566). Satrustegi, José María. 1991. “Miscelánea de textos antiguos vascos”, FLV 58, 283-299.

AzpGut = Azpeitiko gutunak (1622), ConTAV 5.2.9 + ETZ 11.

Barbieri = Barbieriren kantutegikoak (XVI. m.), TAV 3.2.1.

BasabilGut = Basabilbasoren gutuna (1683), ConTAV 5.2.9.

Bela = Belaren errefrauak (~1567; heriotza dataren arabera), TAV 3.3.4.

Beotib = Beotibarko guduaren eresia (1321), TAV 3.1.1.

BeraGut = Berako olagizonaren gutunak (1674, 1676). Urritzola, Ricardo. 2006. “Tres cartas en euskara escritas por un ferrón de Bera”, FLV 102, 255-269.

BerastAzer = Berastegiko azeriak harrapatzeko errezeta (1763), ETZ 28.

BergAgir = Bergarako agiritegikoak (1580), ConTAV 5.3.1.

BizkKant = Bizkaiko maitasun kantua (~1609), TAV 3.1.22.

BizkOlerk = Bizkaierazko maitasun olerkia (XVII. m.), ConTAV 5.1.4 + ETZ 12.

BretKant = Bretainiako kanta (1590 b.l.),[3] ConTAV 5.1.1.

CarlMandaz = Carlos V.aren elkarrizketa mandazainarekin (XVI. m.), TAV 3.2.7.

ComTinel = Comedia Tinelariako esaldia (XVI. m.), TAV 3.2.1.

CredAres = Aresoko credoa (XVI. m.). Satrustegi, José María. 1990. “El Credo en versión vasca del s. XVI”, FLV 56, 205-228.

CredCantabr = Zanettok Cantabria goiburupean jasotako credoa (1614), TAV 3.2.11.

DiaozAro = Juan Diaoz Arokoaren kantua (1511 b.l.), TAV 3.1.14 + Arriolabengoa (2008: 108-109).

DonemGl = Donemiliagako glosak (X. m.), TAV 2.2.5.

EraulOhar = Eraulgo ezkontza gomiterako zirriborro-oharra (1564). Satrustegi, José María. 1991. “Miscelánea de textos antiguos vascos”, FLV 58, 283-299.

ErregPhil = Felipe IVaren hileta-gorazarrea (1666), TAV 3.1.28.

ErrodZar = Errodrigo Zaratekoaren kantu epikoa (~1468), Arriolabengoa (2008: 101-106).

ErroSerm = Erroko sermoia (XIX. m.), ETZ 44.

EspGut = Espioitzako gutunak (~1597). Floristán, J. M. 1993. “Conflictos fronterizos, espionaje y vascuence a finales del siglo XVI: 20 documentos inéditos”, FLV 63, 177-220.
Satrustegi, José María. 1993. “Relectura de los textos vascos de espionaje del siglo XVI”, FLV 64, 443-476.

EtxabAtsot = Etxabek jasotako atsotitza (XVI. m.), TAV 3.3.1. 14. eta 15.

EtxalekBerts = Etxalekuko bertsoa (XVI. m.). Urritzola, Ricardo. 2007. “La copla de Etxaleku”, FLV 104, 59-66.

Etxart = Gabriel Etxart, Mauleko prokuradorea; Miguel Ros Erronkariko alkatearekin izandako gutun trukea (1616-1617). Bilbao, Gidor et al. Argitaragabea. Etxart-Ros gutuneria (1616-1617). Etxarten lehen gutuna AdZibTH-en argitaratu zen (19-24).

EtxauzGut = Etxauzen gutuna (1564), TAV 3.2.8.

EzkonAgoitz = Agoizko ezkontza zina (1551). Satrustegi, José María. 1991. “Cuatro promesas matrimoniales inéditas, en euskera del siglo XVI”, FLV 59, 55-69.

EzkonArizk = Arizkurengo ezkontza zina (1536). Satrustegi, José María. 1991. “Cuatro promesas matrimoniales inéditas, en euskera del siglo XVI”, FLV 59, 55-69.

EzkonAuzi = Ezkontza auzi bati buruzko testua (1664), ConTAV 5.2.10.

EzkonAzp = Azpeitiko ezkontza zina (1551; gnaf.?). Satrustegi, José María. 1991. “Cuatro promesas matrimoniales inéditas, en euskera del siglo XVI”, FLV 59, 55-69.

EzkonBaked = Bakedaoko ezkontza zina (1550), ETZ 5

EzkonBeorb = Beorburuko ezkontza zina (1536), ETZ 2.

EzkonEspar = Espartzako (Galar) ezkontza zina (1557), ETZ 7.

EzkonHuitz = Huitziko ezkontza zina (1506). Satrustegi, José María. 1991. “Cuatro promesas matrimoniales inéditas, en euskera del siglo XVI”, FLV 59, 55-69.

EzkonOlaz = Olatzagutiko ezkontza zina (1548), ETZ 4.

EzkonTaxoar = Taxoareko ezkontza zina (1556), TAV 3.2.6.

EzkonTolos = Tolosako ezkontza zina (1557), TAV 3.2.6.

EzkonUterg = Utergako ezkontza zina (1547), ConTAV 5.2.2 + ETZ 3.

EzkonZufia = Zufiako ezkontza zina (1552), TAV 3.2.6 + ETZ 6.

Ezkurra = Pedro Ezkurrakoaren poesia saritua (1609), TAV 3.1.20.

FPeyrasc = Fabri de Peyrascen gorazarrea (1638), TAV 3.1.26.

FrantzOrd = San Frantziskoren Hirugarren Ordenako mojentzako formula (~1500), TAV 3.2.2.

FrKant = Frantses kantu bateko leloa (~1500), TAV 3.1.15.

FuerGNav = Nafarroako Foru Nagusia (XIV. m.), TAV 2.2.13.

GaribaiAtsot = Garibairen atsotitzak (~1490). Zubiaur, José Ramón & Artzamendi, Jesús. 1976. “El léxico vasco de los refranes de Garibay”, ASJU 10, 47-144.

GetxEtx = Getxoko Etxearen leloa, TAV 3.3.1. 4.

GoldSerm = Goldarazko sermoia (1833), ETZ 38.

GSalazar = Lope García de Salazarren Bienandanzas e fortunas de Lope García de Salazar (XV. m.), TAV 2.2.17.
Lope García de Salazar. 2015. Libro de las buenas andanças e fortunas que fizo Lope García de Salazar. Edición crítica, estudio y notas de María Consuelo Villacorta Macho. Bilbo: UPV/EHU. [Besterik adierazi ezean, edizio hau erabili dugu].
Marín Sánchez, Ana María. Bienandanzas e fortunas de Lope García de Salazar. Edición realizada por Ana María Marín Sánchez. Sareko edizioa.
http://parnaseo.uv.es/Lemir/Textos/bienandanzas/Menu.htm

Henao = Henaoren testua hiletez (XVII. m.), TAV 3.3.1. 16.

Henri = Nafarroako Henrike III.aren jaiotzean (1554). Haritxelhar, Jean. 1983. “Une poésie basque du milieu du XVIème siècle (1554). Célébrant la naissance de Henri III de Navarre (le futur Henri IV)”. In Piarres Laffiteri omenaldia (IKER 2), 259-274. Bilbo: Euskaltzaindia.

IacobGeb = Iacob Gebarakoaren heriotzean (XVI. m.), TAV 3.2.3.

IesuJaiotz = Iesusen jaiotzaren kantua (1691), TAV 3.1.29.

IlunbEtx = Illunbe Etxekoen (Mutriku) leloa, TAV 3.3.1. 8.

IntzSerm = Intzako sermoia (1801), ETZ 36.

IrañGut = Juan Irañetakoaren gutuna Pedro Iterokoari (1549), TAV 2.2.16.

IruñEgut = Iruñeko egutegia (1501), ETZ 1.

Isasti = Isastiren errefrauak (~1520), TAV 3.3.3.

JElizalde = Joan Elizaldekoaren poesia saritua (1609), TAV 3.1.20.

JICruz = Sor Juana Inés de la Cruzen testukoak (XVII. m.), TAV 3.1.23.

JLazkano = Juan de Lazkanokoaren eresia (1476), TAV 3.1.12.

KanboGut = Kanboko mutilaren gutunak (1664), ETZ 14.

KantabKant = Kantabriarren kanta (XVI. m.), Arriolabengoa (2008: 55-79).

KuartPhel = Kuartetak Phelipe printzearentzat (1658), ConTAV 5.1.5.

Labieru = Martin Juanes Labierukoaren hilartitza (1393), TAV 3.1.4 + Arriolabengoa (2008: 109-110).

LakuntzDot = Lakuntzako dotrina (1838-1839), ETZ 39.

LangSerm = Langarikako sermoia (XVIII. m.), ETZ 32.

LardizGut = Frai Domingo Lardizabalgoaren gutuna (1655), ConTAV 5.2.9.

LarrasPred = Larrasoañako predikua (XVIII. m.), ETZ 17.

LasarBerts = Lasarteko bertsoak (1716), ETZ 18.

LeitzAuzi = Leitzako auzia (1622), ETZ 13.

LizaurEtx = Lizaur Etxekoen (Andoain) leloa, TAV 3.3.1. 6.

Luzuriaga = Sorginkeriari buruzkoak, Luzuriagak (1690) aita Gamarrari (1648) hartuak, TAV 3.2.13.

LVega = Lope de Vegaren testukoak (1615), TAV 3.1.23.

MallEtx = Mallea Etxearen leloa, TAV 3.3.1. 7.

Mendieta = Mendietaren koadroko testua (1609), ConTAV 5.2.7.

Miser = Miserere gipuzkoarra (XVI. m.). Akesolo, L. 1982. “Amaseigarren mendeko euskerazko «Miserere» bat”, Karmel 166, 37-47.

MLastur = Milia Lasturkoren eresia (1454 b.l.), TAV 3.1.5.

MosChanf = Chanfarronen kantua (1545), TAV 3.1.16.

MSiculo = Lucio Marineo Siculoren hiztegitxoa (1530), TAV 3.2.4.

MuruzSerm = Muruzabalgo sermoia (1751), ETZ 23.

NafAgir = Nafarroako agiriak (XVI. m.), ConTAV 5.2.3, 5.2.4, 5.2.5, 5.2.6.

NafDot = Nafarroako dotrina (~1614), ConTAV 5.2.8.

NafGut = José Elizaldekoren gutunak arrebari (1693, 1699), ConTAV 5.2.9.

NafKondest = Nafarroako kondestablearen kantua (1493), TAV 3.1.13.

NANPel = Nafarroako Artxibategi Nagusiko esaldia (1415) TAV 2.2.16.

NatVasc = Maiora Mendia, Fernando. 2020. Reino de Navarra. El nativo vascongado. Autoedizioa.

NavInj = Maiora Mendia, Fernando. 2011. Reino de Navarra. Euskera. Injurias, coplas, frases. Autoedizioa.

NavIntel = Maiora Mendia, Fernando. 2018. Reino de Navarra. Euskera, lengua inteligible. Causas del retroceso. Injurias, coplas… Autoedizioa.

OihArtP = Oihenarten Art Poétique (1665), ConTAV 5.1.3.

OihAtsot = Oihenarten atsotitzak (~1557). Altuna, Patxi & Mujika, José Antonio. 2003. Arnaud Oihenart. Euskal atsotitzak eta neurtitzak. IKER 15. Bilbo: Euskaltzaindia.

Olaso = Olasoren eresia (1450), TAV 3.1.8.

OrazDeb = Orazino debota (XVII. m.), ConTAV 5.1.2.

OrorbSerm = Ororbiako sermoia (1758), ETZ 24.

OrreagaKant = Orreagako Amari kantua (1619), TAV 3.1.24.

OrrioGut = Orrioko gutuna (1750), ETZ 22.

Perutxo = Perutxoren kantua (1536), TAV 3.1.15.

PNoster = Pater Noster txikia (XIV. m.), TAV 2.2.15.

Portal = Portalen poesia saritua (1610), TAV 3.1.21.

Rabelais = Rabelaisen euskal testua (1542), TAV 3.2.5.

Ros = Miguel Ros, Erronkariko alkatea. Gabriel Etxart Mauleko prokuradorearekin izandako gutun trukea (1616-1617). Bilbao, Gidor et al. Argitaragabea. Etxart-Ros gutuneria (1616-1617).

RS = Bilbo aldeko atsotitz-bilduma anonimoa (~1496). Lakarra, Joseba Andoni (arg.). 1996. Refranes y Sentencias (1596). Ikerketak eta edizioa. “Euskararen Lekukoak” 19. Bilbo: Euskaltzaindia.

SalKond = Salinasko kondearen kantua (1471), TAV 3.1.11 + Arriolabengoa (2008: 98-101).

SalvAres = Aresoko Salvea (~1591). Satrustegi, José María. 1991. “El Avemaría y la Salve en un documento vasco del s. XVI”, FLV 57, 107-129.

Sandailia = Sandailiaren testua (~1457), TAV 3.1.10.

Santillana = Santillanak jasotako atsotitza (1508), TAV 3.3.1. 1.

SaraGut = Sarako gutuna (1773), ETZ 30.

SeinichGut = Seinichen gutuna (1626), TAV 3.2.8.

SimEsald = Simancasko esaldiak (1516), TAV 3.3.1. 2.

Sorabila = Sorabillako hidalgoen kantua (1558 b.l.), TAV 3.1.17 + Arriolabengoa (2008: 107-108).

SSimon = San Simoneko markesaren deia (1739). Mitxelena, Koldo. 2011. “1793an San Simoneko markesak euskaraz egin zuen deia”, In Obras Completas XI, 535-536. Gasteiz, Donostia: UPV/EHU, Gipuzkoako Foru Aldundia.

Sueskun = Sueskunen poesia (1620), TAV 3.1.19.

TolosBerts = Tolasako burlaizezko bertsoak (1619), TAV 3.1.25 + ETZ 10.

UltzamTest = Ultzamako testuak (1905-1906). Satrustegi, José María. 1988. “Textos dialectales en documentos religiosos vascos”, FLV 52, 267-289.

UrdanEliz = Urdanozko elizako istiluak (1687), ETZ 16.

UrduñHizt = Urduñako hitz zerrenda (XVII. m.). Ros, Ander. 2011. “Nerbioi goieneko euskararako material gehiago: XVII. mende amaierako Urduñako berba zerrenda bat”, ASJU 45(1), 387-402.

Urrexola = Urrexolako guduaren eresia (1401 b.l.), TAV 3.1.3.

UrritzolOlerk = Urritzolako olerkia (XVII. m.), ETZ 15.

UrruñGut = Urruñako gutunak (1680), ConTAV 5.2.9.

VonHarff = Arnold von Harffen hiztegitxoa (~1496), TAV 2.2.18.

ZalbGut = Mattin Zalbako eta Martin San Martingoren arteko gutunak (1415), ConTAV 4.2.1.

ZaldibEtx = Zaldibia Etxekoen (Tolosa) leloa, TAV 3.3.1. 9.

Zalgiz = Zalgizeren atsotitzak (~1527; heriotza dataren arabera), ConTAV 5.3.3.

ZarEtx = Zarauzko Etxearen leloa, TAV 3.3.1. 5.

ZenbTaul = Zenbaki-taula anonimoa (XVI. m.). Txabarria, Fernando. 2008. “Una tabla del siglo XVI para aprender a contar en vascuence” FLV 108, 291-300.

Azkue Biblioteka eta Artxiboa

ORDUTEGIA
9:00 - 14:00

Azkue Biblioteka eta Artxiboa Euskaltzaindiaren zerbitzura dago. Horrez gainera, zabalik dago ikertzaile ororentzat, eta bere ahalbideen neurrian euskal kultura gaien ikerkuntza eta hedapena sustatzen eta laguntzen saiatzen da.

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Oliveto Kondea, 2, 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus

Azkue Biblioteka eta argitalpenak

Maximiza tus ganancias en criptomonedas confiando en Bitplex 360, una plataforma diseñada para el éxito.