Leku-izenak

Irigaraia - Lekuak - EODA

Irigaraia (-a) (Etxea)

Entitatea:
Eraikuntzak/Etxebizitza
Arautzea:
ikerlari baten arautze proposamena 
Non: Mendikota
  • iriguaray - (1377- [1300-1400, 2000]) ORP.MAISMED , V. kap., 299. or.

    Zer: Erregearen mendeko etxea
    Non: Mendikota
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • irigaray - (1956) M.IFOV , 333. or.
    (...)
    Inicial. La comparación de los documentos medievales -principalmente los referentes a Álava- [12. oharra: En documentos navarros es mucho menos frecuente y regular y bien puede pensarse que su pérdida en esta región fue más antigua que en Álava. ¿O influiría la falta de h- en el romance aragonés?] con el léxico de los dialectos que hoy conocen la aspiración señala, a pesar de grandes diferencias, un notable acuerdo general: [...] B.-nav., lab., sul. hiri: en Ál. (CSM 91), Hurivarri (Huribarri, Horibarri), Huriarte, Hirigurenna y, como segundo elemento, Bardahuri, Basahuri, Sarricohuri, pero Zufiuri (CSM 43, año 947). En Nav. Iriberri, Iriverri, como también en la top. vasco-francesa: Iriart, Iribarne, Iriberry, Irigaray, Irigoyen, Irissarry
    (...)

    Zer: Toponimoa
    Non: Ipar Euskal Herria
    Jatorria: M.IFOV

  • irigaray - (1970) IP.KAT.B , --

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • irigarai - (1983) ORP.MMPB , --

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • irigaraya - (1986) IGNF.25 , 1446 est

    Zer: Etxea
    Non:
    Jatorria: IGNF.25

  • garaia - (1995) DRPLV , V, 198. or.
    (...)
    Berdintsu gertatzen da etxe-izenetan toponymo berak hurrengo argigarriren bat daramanean -gorago etxe-izen ez direnetan ere ikusi dugu-: Goitia / Beitia, Goikoa (Goikoetxea) / Bekoa, Goieaskoa (Goieaskoetxea) / Beaskoa (Beaskoetxea), Go(i)ena (Go(i)enetxea) / Barrena (Barrenetxea), Go(i)enengoa / Barrenengoa (Barrenengoetxea), Onaindia / Araindia, Aruzkoa / Onuzkoa, Garaia / Beherea, Ga(i)nekoa eta Goitikoa / Azpikoa (Azpitikoa) (Azpikoetxea), Garaikoa (Garaikoetxea) / Beherekoa, Aurrekoa (Aurrekoetxea) /Ostekoa (Osteikoa, Ostaikoa, Ostenkoa, Ostaikoetxea) [142. oin oharra: Eta baita Osteingoechea ere, Fog. 1704, Gatikan] eta Atzekoa (Atzekoetxea), Emetikoa (Emendikoa) / Andikoa (Andikoetxea), Zaharr(a) / Berri(a) (Barria), Erdikoa, Aurtena (Aurtenetxea), Aurtenekoa, Aurtenengoa, Auzokoa (Auzokoetxea), Urrutia (Urrutikoetxea, Urritikoetxea), Bengoa (Bengoetxea / Beingoetxea) (Beingoa), Goia, Ga(i)na, Bein, Beina (Beiña) [143. oin oharra: Bada Beinacoa baserria Ipazterren, Fog. 1796, aurretik finkaturiko Beina formari artikulurik kendu gabe sorturikoa, agian pertsona bati hala deitzen zitzaiolako, gaztelaniaz '(la) casa de Beina' litzateke formazio derivatuaren itzulpen jatorrizkoa], Azpia, Bitarte, Aurre, Aldea, Aldekoa, Basterra (Basterretxea), Zearra, Etxenagusia, Urrengoa, Errota, Etxaun, Soloa, Zelaia, Buru, Arte, Ondo, Uriarte, Arteetxe, Saletxe, Abeletxe, Jauregi, Torre(a) (Torretxea), Etxabarria, Etxatxua, Ormaetxea, Nagusia (Etxenagusia), Andia (Etxeandia) / Txiki(a), Txikerra, eta baita -txu edo -txo berrekailu diminutivoa ere bestea baino tipiagoa dela adierazteko, eta horren ondorik Txikerrena, eta abar. Badira Urazurrutia eta Urazandi ere, bigarrenak kasuren baten Urazemendi ere izan dezakeela, uren nongo aldetik begiratzen den [144. oin oharra: Hori gertatzen da Deban, uraz bestaldean dagoen etxeari Urazandi deitu izan baitzaio, baina Mutrikuarrek Urazemendi. Hala erran zidan Gerardo Elortza irakasle eta ene adiskide on denak]. Batzutan dokumentazioan ikusten da Goitia bat Goikoa bihurtu dela, eta Beitia berriz Bekoa. Dokumentazioa mapetan jarririk agian zerbait argituko litzateke khronologiari dagokion arazoa. Horretarako gai asko bildu beharko litzateke aurretik
    (...)

    Zer: Oikonimo-osagaia
    Non: --
    Jatorria: DRPLV

  • irigarai - (2000) ORP.MAISMED , V. kap., 299. or.

    Zer: Erregearen mendeko etxea
    Non: Mendikota
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • irigarai - (2000) ORP.MAISMED , III. kap., 95. or.
    (...)
    Du même fait résulte le développement des références de la domonymie à l’idée générale de hauteur directement exprimée d’abord par gain “hauteur, position élevée, au-dessus de” formant des composés comme bidagain, gainxuri, mendigain, argain, mokozugain, mehakagain, etc., parfois réduit à un -ain terminal qui peut se confondre avec d’autres éléments (suffixe anthroponymique: voir plus loin). Plus fréquents encore divers termes proches de la même base comme garai “élevé, situé en haut”, garate “lieu élevé”, goiti “haut, vers le haut”, goien “le plus haut”, statistiquement prédominants par rapport à leurs antonymes nommant le “bas” (voir plus loin). Ces termes peuvent former des domonymes à eux seuls, certains très courants comme garate partout, garai et goiti plus spécialisés en Mixe et Soule, ou entrant dans toutes sortes de composés: garatehegi, elizagarate azkarate, etxegarai, elizagarai, irigarai, garaikoetxe, irigoien, etxegoien, goienetxe, larragoien, hegigoien, laskoiti, irigoiti etc.
    (...)

    Zer: Leku-izena
    Non: Euskal Herria
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • irigarai - (2000) ORP.MAISMED , III. kap., 135. or. [Censier]
    (...)
    Pour le nombre de maisons nommées, le Censier gothique de Soule, recensement presque complet pour cette province (à l’exception toutefois de Larrau et de Sainte-Engrâce, administrativement distincts du “pays de Soule” proprement dit comme appartenances d'ordres religieux), donne, sur un total de 1043 maisons citées, plus de 130 nommées par des composés de iri (ou biele) dont 44 pour le seul iriarte “domaine du milieu” (ou peut-être déjà “milieu du village” dans certains cas?) et 22 pour irigarai “domaine du haut”, soit la moitié de l’ensemble pour ces deux noms; 108 de ces maisons comportent le mot en premier terme (le suivant étant alors en général un qualifiant) et 24 en second (complément en tête dans la plupart des cas). Pour etxe (ou case qui presque dans tous les cas traduit en langue administrative le mot basque d’usage) le total, presque deux fois supérieur, est de 248, avec 178 noms en premier terme et 70 en second, ce qui fait ressortir aussi que etxe commence proportionnellement à l’ensemble de ses composés beaucoup plus de noms (plus du double) que iri aux siens (moins du quart)
    (...)

    Zer: Etxeak [22]
    Non: Zuberoa
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • irigarai - (2000) ORP.MAISMED , III. kap., 90. or.
    (...)
    Le mot iri qui nomme des centaines de maisons avec son sens premier de “domaine rural” avant de prendre celui de “ville, agglomération” avec la même évolution sémantique qui fait passer de la villa romaine à la “ville” romane, reconnaissable dans des noms comme iriarte, irigarai, irigoien, iriberri etc. a subi deux changements: 1° très généralement en domaine navarro-labourdin le changement consonantique assez commun en basque en a fait des noms commençant par idi- qui est “bœuf” en basque, ce qui fait que, à première vue, ces noms sont incompréhensibles, alors qu’ils le sont devenus déjà par rapport au sens moderne “ville” de iri, lorsqu’ils nomment, assez souvent, des maisons et domaines isolés et éloignés des agglomérations; 2° en domaine souletin le même élément est devenu i(h)a- pour faire iabarne, iagonia, iagay pour les médiévaux iribarren, irigoien, irigarai etc. L’altération, généralement née au cours des deux ou trois derniers siècles, touche bien d’autres bases lexicales très ordinaires
    (...)

    Zer: Oikonimoa, deitura
    Non: Euskal Herria
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • irigaraya - (2004) IGNF.TDAT , 1446

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • irigaraia (-a) - (2005) IP.TOP.IKER , LLAP

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • irigaraia (-a) - (2006) IP.TOP.IKER , BBAP

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • irigaraia (-a) - (2008) IP.TOP.IKER , 3132
    (...)
    64378 udal-kodea IGNFren arabera. IGNF Generikoa: ECAR: Hameau, gpe d'habit°, habit° isolée, maison forest. IGNF UTM X: 33971; UTM Y: 10228
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: IP.TOP.IKER

  • Irigaraya (ofiziala)
  • Irigaraya (frantsesa)
UTM:
ETRS89 30T X.673489 Y.4782435
Koordenatuak:
Lon.0º51'51"W - Lat.43º10'32"N

Kartografia:

1446 [RAND.25]; 1446 est [IGNF.25]

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako Atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Conde Oliveto, 2. 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper