Leku-izenak

Amurrio - Lekuak - EODA

Amurrio (Hiria, udalerriko auzo nagusia)

Entitatea:
Populamendua/Herri ofiziala
Herritarra:
amurrioar 
Altitudea:
215 
Arautzea:
Euskaltzaindiaren araua 
Non: Amurrio
Kokalekuak:
  • amurrio - (1085) LED.CSM , 72

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1095) OV.05 , 614

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1095) OV.14.20 , I, 249 (OV, 14)
    (...)
    1095 Amurrio (TP 249)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1095 [1930]) IRI.LVATM , 16. par., 21. or.
    (...)
    En otro [documento de San Millán] de 1095, nº 283: [...] ego Petrus episcopus feci conventionem cum potestatibus et militibus, rusticis et mulieribus de Ayala [...] infra ipsos terminos nominatos monasterios qui ibi sunt fabricati [...] Amurrio, Oruve (72. oharra, 92. or.: Llorente: Orube, nº 80), (73. oharra, 92. or.: Llorente da además Derendano, nº 80, que no aparece en la edición del Cartulario)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IRI.LVATM

  • amurrio - (1373) OR.AIAR , 162
    (...)
    cita de Luengas Otaola
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1373) LOT.AY , 150
    (...)
    1373 Amurrio (LO 150)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1454) FDMPV.052 , 36
    (...)
    «Furtunno de Çubiaga, morador en Amurrio»
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1454) FDMPV.052 , 44
    (...)
    1454 Amurrio (OrdI 36,39,44)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1471-1476) LGS.BF , 265
    (...)
    1471-76 Amurrio (BF 265)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurio (sic) - (1483) FDMPV.052 , 143

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1510) LOT.AY , 473
    (...)
    1510 Amurrio (LO 473)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1511) FDMPV.132 , 164

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1527) LOT.AY , 505
    (...)
    1527 Amurrio (LO 505)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1551) DIBO.LVMG , 396

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1688) LOT.AY , 171
    (...)
    1688 Amurrio (LO 171)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • Amurrio - (1696-1773) Gam. , 35
    (...)
    La segunda, Murga, Amurrio / y las que van en su zaga / con Olabezar, Luyando / queda esta quadrilla clara
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: Gam.

  • amurrio - (1700-1800) Gam. , 35

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1745) IRIOL.FOGBI , 194
    (...)
    1745 Amurrio (FB 194)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1771-1862) AAHP.HIPAURK , 0009

    Zer: Leku-izena
    Non: Amurrio
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrio - (1775-1800) BAR.TDA , 103

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1798) LAND.HCPA , I, 109
    (...)
    1798 Amurrio (LD 109)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amurrio - (1802) DRAH , I, 70

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1802) DRAH , I, 70
    (...)
    l. de señ. en la herm. de Ayala pr. de Álava, situado en parage llano sobre el camino real de Bilbao, y casi en el centro de la hermandad. Confina por e. con Astobiza, por s. con Velandia y Orduña, por o. con Izoria y Olabezar, y por n. con Luyando, extendiéndose su término por todos estos puntos como una legua: atraviésale el rio Nervion, y se conserva en él un castillejo denominado la torre ó cárcel antigua de Mendijur, propio del conde de Ayala. Consta de 180 vecinos con la misma justicia ordinaria que se dirá en la hermandad, una iglesia parroquial dedicada á la Asuncion de nuestra Señora, servida por 6 beneficiados, que como patronos presentan á pluralidad de votos los beneficios vacantes. El duque de Berwick lleva los frutos decimales. Hay ademas 2 ermitas, una de S. Silvestre y otra de S Antonio abad y un hospital. Pertenece en lo eclesiástico á la vic. y arcip. de Ayala. M.
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: DRAH

  • amurrio - (1810) NOT , 64

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1829 [1557]) CENS.CAST.XVI , Ap. 120a
    (...)
    AYALA // Luyando // Oquendo // Respaldiza // Amurrio // Barambio // Izoria // Larrimbe // Astobiza // Lezama // Saracho // Aguinaga // Llanteno // Añez // Lecamaña // Echagoyen // Sojo // Erbi // Legarzo [sic; -j-] // Beostegui [sic; Beotegui] // Mendieta // Costera // Sta. Coloma // Lujo // Sanmancon [sic; -ton] // Madaria // Retes // Olabeza [sic; -zar] // Maroño // Menagaray // Quejana // Menoyo // Oceca // Murga / [Vecindario:] 1497
    (...)

    Zer: Udalerria, herria
    Non: Araba
    Jatorria: CENS.CAST.XVI

  • amurrio - (1849) MAD.DGEH , II, 263

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (1892) MEND.AY , 2
    (...)
    1892 Amurrio (MD 2)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiaraldea
    Jatorria: OR.AIAR

  • amuŕio'n, amuŕio-taŕak - (1926) ETX.EEI , Euskera III-IV (1926), 88, 109. or
    (...)
    Laŕa, Olako, Basaŕate... Amuŕio'n [...] Ayala, Okendo, Lezama eta Amuŕio-taŕak beren Lege edo Fueroa'kin eta Aramaio eta laudio-taŕak Bizkaikoakin seme zaŕenari edo lenengo eskontzen dan seme-alabari etxeko ondasuna oso osorik uzteko eskubidea badute 88. or.; Laŕa (Amuŕio'n...) 109. or.
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: ETX.EEI

  • amurrio - (1974) LIZ.LUR , 24 (mapa), 38. or.
    (...)
    Aiala, XVI. mendean, Arabako zazpi taldeetako, cuadrilla-tako, bat bihurtu zen, "hermandad" edo anaiarte herrixka hauekin: Laudio, Arrastararia harana, Artzeniegako hiria, Amurrio, Lezama, Llanteno, Axpe (Sopeña) Arrespalditza herriburu zuena, Okendo eta Urkabustaiz. Azkenengo hau ez zen lehendabizi Aiala izan, X. mendetik Arabako bezala agertzen baita; eta orain Diputazioak egin duen eskualdekatzean ere, Gorbealdekoan sartu du. // Aiala eskualde honek (Diputazioak comarca cantábrico alavesa deitzen duenaz) 364,85 km- eta 26.699 bizilagun ditu, hiriburu bezala Amurrio duelarik; baina herririk handiena Laudio da, industria ugarirekin
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aiara (Araba)
    Jatorria: LIZ.LUR

  • amurrio: amurrio - (1974) TXILL.EHLI , 165 A

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: TXILL.EHLI

  • amurrio: amurrio (amurriar) - (1976) E.EUS.LIZ.KN , Euskera, XXI (1976, 1), 305. or.
    (...)
    Kodea: 1.2.1.
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: E.EUS.LIZ.KN

  • amurrio: amurrio (amurriar) - (1978) E.EUS.UD , Euskera, XXIII (1978, 1), 318. or.

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: E.EUS.UD

  • amurrio: amurrio (amurriar) - (1979) E.UDAL , 15

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: E.UDAL

  • AMURRIO: AMURRIO - (1986) HPS.EAE , 16

    Zer: Entitatea
    Non: Amurrio
    Jatorria: HPS.EAE

  • amurrio - (1986) IRI.LVATM , 16. par., 22. or.
    (...)
    Perea procede del nombre de persona Pere [...] y Amurrio seguramente está relacionado -con amurru, ‘rabia', usado en otro tiempo ampliamente como sobrenombre, cfr. Lop Amurru en 1283 en lrache, J. Mª Lacarra, Vasconia mediev., p. 39
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: IRI.LVATM

  • amurrio - (1992) FK , 086-45-086-2
    (...)
    amurrio
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrio - (1993/10/05) DEIKER.HPS , 65215
    (...)
    086-45 086
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Amurrio
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrio - (1995/03/10) EHAA , 049. zkia., 2612. or.
    (...)
    OGASUN ETA HERRI ADMINISTRAZIO SAILA KULTURA SAILA 1145 ERABAKIA, 1995eko otsailaren 20koa, Erakunde Harremanetako eta Toki Administrazioko zuzendariarena eta Hizkuntza Aholkularitza eta Informaziorako zuzendariarena, Euskal Autonomi Elkarteko udalerrien biztanleria guneen izenei zabalkundea ematen diena. Euskal Autonomi Elkarteko udalei kontsulta egin ondoren eta urtarrilaren 3ko 1/1995 Dekretuaren 7.1.j). eta 13.d) ataletan, apirilaren 30eko 286/1991 Dekretuaren 17.e) atalean eta apirilaren 23ko 258/1991 Dekretuaren 13.c) atalean ezarritakoarekin eta azaroaren 24ko Euskeraren Erabilpena Arauzkotzezko 10/1982 Oinarrizko Legearen 10. atalean ezartzen denarekin bat, biztanleria guneen izenen erabileran batasuna bermatzeko, hauxe ERABAKI DUGU: Erabaki honen Eraskinean agertzen den Euskal Autonomi Elkarteko udalerrien biztanleria guneen izenen zerrendari zabalkundea ematea. Vitoria-Gasteiz, 1995eko otsailak 20. Erakunde Harremanetako eta Toki Administrazioko zuzendaria, IÑIGO BARANDIARAN BENITO. Hizkuntza Aholkularitza eta Informaziorako zuzendaria, XABIER AIZPURUA TELLERIA. Udala: Amurrio.
    (...)

    Zer: Biztanleria-entitatea
    Non: Amurrio
    Jatorria: EHAA

  • amurrio: amurrio - (2000) E.EUS.GOR.EAE , Euskera, XLV (2000, 3), 1188. or.

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: E.EUS.GOR.EAE

  • amurrio - (2000 [d.g.]) HM.AMRR , --

    Zer: Herria
    Non: Amurrio udalerria
    Jatorria: HM.AMRR

  • amurrio - (2001) OR.AIAR , 162-163, 181. or.
    (...)
    Aiarako bigarren udalerria da biztanleetan eta, Laudiok bezala, hazkunde oso handia jasan zuen aurreko mendean. Etimologia zaila du, Barrenengoarena [8. oin oharra: BarIII 92: “poblado de la colina”, de AMA “colina, meseta” -URRI, URI “poblado” -O suf. locativo/ “paraje de aguas de la loma”] ez da onargarria, euskararen barruan nahitaezkoa bilatzeagatik. Dena den, Irigoienen aipu bat interesgarria da; tamalez ez zuen zeharo osatu:”seguramente está relacionado con amu - rru “rabia” usado en otro tiempo ampliamente como sobrenombre (cf. Lop Amurru en 1283 en Irache)” (Irigoien 1997: 389). // Egiantzekotasun handiagoa dago beste toponimo batekin lotzean, Amurrihuri [9. oin oharra: Amurrihuri izena ikusteko QUILIS, Mercedes: “La F- inicial latina en los orígenes de la lengua española II”, ASJU, XXX-1, 1997, 102. orr.] leku izenaren lehenengo elementua *Amurri- baita, aztertzen dugun herri izenaren oso antzekoa. Ez dago argi delako elementu hori hitz arrunta ala antroponimoa den, bietatik lotzen baitira (h)uri-rekin. // Antroponimoa izango zen Mitxelenaren azalpena kontuan hartzen badugu, herri izen askotan -iano> -io laburtzapena gertatu zela eta (cf. Otxandio< Otxandiano) (Michelena 1973: 46). Hala balitz, oraingo izenaren aurrekaria *Amurriano izango zen garai batean, eskualde honetan Baranbio litzateke beste adibide bat. Arazoa da *Amurriano ez dela gaztelaniaz dokumentatzen, agian laburtzapena oso goiz gertatu zen [10. oin oharra: Adibidez, 1115. urterako Ochandio agertzen da (Euskera, 2. aldia, 28: 109), horrek erakusten digu XII. menderako aipatutako bilakaera burutua zegoela. Beharbada, agiriak gaztelaniaz idazten hasi zirenerako forma zaharrak galduta zeuden], gaztelaniak forma zaharrari ez eusteko, baina Derendano badago eta ez *Derendio [...] Ondorioak // Lan honetan toponimo ugari aztertu dira, batzuk etimologia argikoak, beste hainbeste ez. Hemen jatorri iluntzat aurkeztu direnentzat etimologia egokia izan dezakete, aurkitzea falta delarik. Gainera, ez da ahaztu behar ziurtasun mailak daudela, eta zenbait leku izenekin inolako arazorik ez dagoen bitartean, beste askorekin ziurtasuna ez dela erabatekoa, jatorria eta bilakaera guztiz zehaztea beharrezkoa baita. Hala ere, ondorio batzuk aurkeztu daitezke, toponimoen izaeraz eta jatorriaz. Hauek bi multzotan bana ditzakegu, esanahiaren arabera; batetik deskribatzaileak dira, leku izenaren nolakotasunari erreferentzia egiten diotenak. Gainerakoak antroponimikoak dira, pertsona izen batetik sortuak. Lehenengo multzoan sart z e koak dira, adibidez: Aginaga, Beotegi, Campijo, Etxegoien, Luiaondo, Olabezahar, Saratxo eta abar. Antroponimikoak dira, besteak beste: Amurrio, Añes, Baranbio, Delika, Derendano, Kexaa, Laudio, Maroño... [...] Jatorri antroponimikoetan, ohikoak diren atzizkiak lagungarri dituzte: -ano: Derendano, eta, zalantzekin, Amurrio, Baranbio eta Laudio; -ana: Kexaa; -ika: Delika; -iz: Gordeliz; eta seguruenik sail honetakoa ere bada -ega: Artziniega
    (...)

    Zer: Udalerria, herria
    Non: Araba
    Jatorria: OR.AIAR

  • Amurrio: Amurrio - (2001) EUDEL , 113

    Zer: Biztanle-entitatea
    Non: Amurrio
    Jatorria: EUDEL

  • amurrio, casco histórico de - (2005) NOM.GEOGR , Ar.
    (...)
    Amurrioko hirugune historikoa / Amurrio, Casco Histórico de
    (...)

    Zer: Auzoa
    Non: Amurrio
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrioko hirugune historikoa - (2005) NOM.GEOGR , Ar.
    (...)
    Amurrioko hirugune historikoa / Amurrio, Casco Histórico de
    (...)

    Zer: Auzoa
    Non: Amurrio
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrio - (2005) AFA.IZ , --
    (...)
    8376 biztanle
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Araba
    Jatorria: AFA.IZ

  • Amurrio: amurrioar - (2006) ARAUA.150 , Euskera, LI (2006, 2), 1102. or.
    (...)
    Amurrio (euskara); Amurrio (ofiziala). Herritar izena: amurrioar. Kontuan izanik Orozkon egiaztatutako erabilera, eta inguruko –io amaiera duten Laudio eta Baranbio herrietan –ioar egiten dela, amurrioar izena hobetsi da.
    (...)

    Zer: Udala
    Non: Araba
    Jatorria: ARAUA.150

  • amurrioar, laudioar, baranbioar - (2006/03/03) OB.AG , 1.1.1
    (...)
    Onomastika batzordeak Donostian izandako bileran onartutako izena
    (...)

    Zer: Herritar izenak
    Non: Araba
    Jatorria: OB.AG

  • amurrio: amurrio (amurrioar) - (2006/03/24) OB.AG , 1.0
    (...)
    Onomastika batzordeak Ziordian izandako bileran onartutako izena. // Oharra: Kontuan izanik Orozkon egiaztatutako erabilera eta inguruko –io amaiera duten Laudio eta Baranbio herrietan –ioar egiten dela amurrioar izena hobetsi da
    (...)

    Zer: Udalerria
    Non: Araba
    Jatorria: OB.AG

  • amurrio - (2006/05/24) DEIKER.HPS , 65215
    (...)
    086-45 086
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Amurrio
    Jatorria: DEIKER.HPS

  • amurrio - (2015) IZ.05 , 66-67. or.
    (...)
    Den. oficial: Amurrio [...] Etimol.: Según Irigoien (1986: 22) está relacionado con vasco amurru ‘rabia’ que encontramos usado como antropónimo en la documentación del monasterio de Iratxe, en Navarra (Lop Amurru, 1283). Sin embargo, si partiéramos de Amurru o de Amurro, con un sufijo -ano esperaríamos *Amurruano, *Amurroano, *Amurrano (existió el nombre femenino Amurrana) > *Amurrãɦ̃õ > *Amurrao > *Amurro, no Amurrio. // Amurrio supone *Amurriano, con base en el antropónimo Amurri documentado en 989 (vid. Oribe, 2001: 163): «una vinea inter Rutilanes et Amurrihuri» (GAnd., 2010: 885, de Amurri + huri, con la misma estructura de antropónimo + huri que tienen Bermuduhuri, Braskuri [Brascori, Blascuri], Enekuri, Otxanduri, Semenohuri y otros muchos), y sufijo -ano ya independiente (cfr. Ochandiano > Otxandio) que denota posesión. La evolución habrá sido ésta: *Amurriano ‘la propiedad del llamado Amurri’ > *Amurriãɦ̃õ > *Amurrjao > Amurrio.
    (...)

    Zer: Udalerria
    Non: Araba
    Jatorria: IZ.05

  • amurrio - (2016/11/08) OB.AG , 1

    Zer: Herria, udalerria
    Non: Araba
    Jatorria: OB.AG

  • [a.mú.rjo] / [a.mú.ri.ò] - (2015) [IZ.05]
  • Amurrio (ofiziala)
UTM:
ETRS89 30T X.499951 Y.4766808
Koordenatuak:
Lon.2º59'57"W - Lat.43º3'17"N

Kartografia:

086-45 [FK]

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako Atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Conde Oliveto, 2. 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper