Leku-izenak

Garralda - Lekuak - EODA

Garralda (Udalerria)

Entitatea:
Antolakuntza/Udalerria
Herritarra:
garraldar 
Arautzea:
Euskaltzaindiaren araua 
Non: Aezkoa
  • garralda - (1245) OST.CDR , N.128

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garralda - (1254) OST.CDR , N.147

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • guarraba - (1280) ZAB.COMPNA , N.1893

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garralda - (1280) ZAB.COMPNA , N.395

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garralda - (1350) CAR.PNAXIV , 382 (C dok. [AGN Comptos, Caj. 31, nº 60], 4v)
    (...)
    De la uilla de Garralda de XVII fuegos en que auia al tiempo que fue cugido LXV fuegos et mostraron render de Gile Lechat de XLVIII et non rendio que XXVº qui restauan por manos de Martin Garçia et Johan Garçia, jurados de la dicha villa VIIIen s., valen VI libras XVI s. // Item de VIII fuegos que son fayllados que mantenian vna casa et vn fuego et passaron assi por cada'un VIII s., vallen LXIIII s. // Item de XX soldaderos et peguyllaireros que fincaron ut supra, VIIIen s., valen VIII libras
    (...)

    Zer: Hiria
    Non: Aezkoa
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • garralda - (1350) CAR.PNAXIV , 382

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garcia garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 467 A (D.b dok. [AGN, sign. gb.], 31v)

    Zer: Zergaduna
    Non: Agorreta-Saigots
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 475 A (D.b dok. [AGN, sign. gb.], 39r A)

    Zer: Herria
    Non: Aezkoa
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 475

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • sancho de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 488 B (D.b dok. [AGN, sign. gb.], 49v B)

    Zer: Zergaduna
    Non: Atarrabia
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • xemeno de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 541 B (D.c dok. [AGN, sign. gb.], 93v A)
    (...)
    Xemeno de Garralda, III florines
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Iruñea (Burelleria)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • lope de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 545 A (D.c dok. [AGN, sign. gb.], 97r A)
    (...)
    Lope de Garralda, IIII florines
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Iruñea (Torredonda)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • sancho de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 545 A (D.c dok. [AGN, sign. gb.], 97r A)
    (...)
    Sancho de Garralda, II florines
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Iruñea (Torredonda)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • miguel de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 610 B (D.d dok. [AGN, sign. gb.], 151B)

    Zer: Zergaduna [non podiente]
    Non: Done Mikel (Lizarra)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • johan de garralda - (1366) CAR.PNAXIV , 610 B (D.d dok. [AGN, sign. gb.], 151B)

    Zer: Zergaduna [non podiente]
    Non: Done Mikel (Lizarra)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • garralda - (1532) , F.43

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garralda - (1587) LEK.ENAV , 134 A
    (...)
    Obispado de Pamplona [pueblos] bascongados.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: LEK.ENAV

  • garralda - (1802) DRAH , I, 300
    (...)
    l. del valle de Aezcoa, del 2.º part. de la mer. de Sangüesa, arcip. de Ibargoiti, ob. de Pamplona, r. de Navarra: Su situacion es en una llanura á la izquierda de la regata que desciende de los montes de Roncesválles, en cuyo curso hay un molino harinero: confina por n. con Espinal, por s. con Villanueva, por o. con Mezquiriz del valle de Erro. La cosecha se reduce á un poco de trigo y otros granos menores: tiene una iglesia parroquial de la advocacion de S. Juan evangelista, servida por un abad y 2 beneficiados, 2 ermitas, 38 casas útiles, 18 arruinadas y 361 personas gobernadas por el alcalde y capitan á guerra del valle y por el regidor del pueblo elegido entre sus vecinos. A.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: DRAH

  • garralda - (1829 [1587]) CENS.CAST.XVI , Ap. 308b
    (...)
    Garralda / [VECINOS:] 60 / [PILAS:] 1
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Ibargoiti [Aezkoa, bereiz]
    Jatorria: CENS.CAST.XVI

  • garralda - (1921-1925) AZK.CPV , 0138. zkia., I. lib., 0199. or. [02-a lib., 061. or.]
    (...)
    Leku-izena [NA, Uitzi (Larraun), Pello joxepe tabernan dela]: atxo bat hil da Garralden
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: AZK.CPV

  • gaŕalda'n - (1926) ETX.EEI , Euskera III-IV (1926), 101, 103, 108, 110, 111, 112, 114, 115. or.
    (...)
    Laŕañet (Gaŕalda'n) 101. or.; Mendialde (Gaŕalda'n...) 103. or.; Alzat (Gaŕalda'n, Oŕbaizeta'n...) 108. or.; Maizteŕa (Gaŕde'n, Garayoa'n, Aribe'n, Gaŕalda'n, Oŕbara'n, Oŕbaizeta'n...) 110. or.; Elizalde (Elduayen'en, ZizuŕkiĪ'en, Zumaya'ko Aŕtadi'n, Azpeitia'n, Andoain'en, Beŕgara'n, Aretxabaleta'n, Oñati'n, Ezkirotz'en, Gaŕalda'n, Aria'n, Aezkoa'ko Iribeŕi'n...) 111. or.; Apeztegia (Eŕatzu'n, Gaŕalda'n, AtaĪo'n, Betelu'n, Bera'n, Eŕbiti'n, Narbaŕte'n...) 112. or.; Danborinarena (Gaŕalda'n...) 114. or.; Aŕgiñarena (Gaŕalda'n, Amayur'en...) [...] Arotzarena (Gaŕalda'n, Amayuŕ'en, Napaŕoa'ko Zubieta'n, Azantza'n, Larunbe'n, Eŕatzu'n, Abauŕegaina'n...) 115. or.
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aezkoa
    Jatorria: ETX.EEI

  • garralda - (1966) AZK.EDIAL , 38 B
    (...)
    Dialecto bajo navarro
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: AZK.EDIAL

  • garralda: garralda - (1974) TXILL.EHLI , 170 B

    Zer:
    Non:
    Jatorria: TXILL.EHLI

  • garralde - (1974) LIZ.LUR , 50. or.
    (...)
    Aiezkoako bederatzi herriak Abaurregaina, Abaurreapea, Aria, Aribe, Garaioa, Garralde, Orbaizeta, Iriberri eta Orbara dira bakoitza bere udalarekin
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Aezkoa
    Jatorria: LIZ.LUR

  • garralda: garralda (garraldar) - (1976) E.EUS.LIZ.KN , Euskera, XXI (1976, 1), 304. or.
    (...)
    Kodea: 5.1.6.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: E.EUS.LIZ.KN

  • garralda: garralda (garraldar) - (1978) E.EUS.UD , Euskera, XXIII (1978, 1), 324. or.

    Zer:
    Non:
    Jatorria: E.EUS.UD

  • garralda: garralda (garraldar) - (1979) E.UDAL , 29

    Zer:
    Non:
    Jatorria: E.UDAL

  • garralda - (1989/01/30) NAO , 13. zkia., 258-260. or. [BOE, 298, 1989/12/13, 38731-38732. or.]
    (...)
    Decreto Foral 16/1989, de 19 de enero, por el que se determina la denominación oficial de los topónimos de la zona vascófona de Navarra. // Artículo único. La denominación oficial de los topónimos de la zona vascófona de Navarra que se relacionan en el Anexo a este Decreto Foral será la legal a todos los efectos dentro del territorio de la Comunidad Foral. // DISPOSICIONES FINALES // 1ª. Se faculta al Consejero de Presidencia e Interior para dictar las disposiciones precisas para el desarrollo y aplicación de este Decreto Foral. // 2ª. Este Decreto Foral entrará en vigor el día siguiente al de su publicación en el "Boletín Oficial" de Navarra. // ANEXO // DENOMINACIÓN OFICIAL DE TOPÓNIMOS DE LA ZONA VASCÓFONA DE NAVARRA // NAFARROAKO HERRI IZENDEGIA // I. Zona Vascófona / I. Euskal Eremua // AEZCOA [...] GARRALDA
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NAO

  • garralda: garralda - (1990) EUS.NHI , 1150001 P.225

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • garralda - (1993/10/06) NAO.NA.2000 , 122. zkia., 115
    (...)
    DECRETO FORAL 253/1993, de 6 de septiembre, sobre la composición y denominaciones de la zonificación “Navarra 2000”
    (...)

    Zer:
    Non: Nafarroa
    Jatorria: NAO.NA.2000

  • garralda - (1996) BEL.DEN , 208
    (...)
    Significado dudoso. Comentario lingüístico: El nombre es de significado incierto. Sin embargo Julio Caro Baroja (433) propone esta sugestiva teoría: «El Pie de Gar ha sido honrado como dios (dativo "Garre") según una inscripción hallada en Nótre-Dame des Puts, en sus mismas laderas, junto con Diana y un dios "Horolat" ("Horolati") (Sacaze "I.A.P", pp. 336-337 (no 278).) "Deo Garrí" en cipo de Gaud (Sacaze "I.A.P", pp. 355-356 (no 298). Este elemento "Garr-" parece que se encuentra en nombres del Pirineo vasco, como "Garralda" ("-alda" como ladera o falda.)». J.B. Orpustan (434b) piensa que el primer componente del nombre guarda relación con la voz preindoeuropea garr- 'peña'. En otro momento Julio Caro Baroja (434), al igual que Ricardo Ciérbide, piensa que se trata de un compuesto de gara 'alto' y alda 'ladera, falda. Por último Joan Corominas (435) utiliza el nombre de Garralda para afirmar el carácter vascoibérico de Garray (Numancia) y Garraf (Barcelona). Traducciones curiosas y explicaciones populares: Traducciones de este género son: 'junto a la peña', 'lado de las llamas', 'zarzal', 'llamaradas, é incendios'.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: BEL.DEN

  • garralda - (1996) NA.TM , XXXIV, 147-148
    (...)
    Aezkoako mendebaldeko muturrean, zelai batean dago 843 m-ko garaieran, Zangozako merinerriko iparraldean. Udalerriak (21,7 kilometro karratu) muga hauek ditu: Aezkoako mendiak (I), Aria (IE), Aribe (E) eta Garaioa (HE) udalerriak Aezkoan, eta Orotz-Betelu (H), Artzibar (HM) eta Auritz (M) udalerriak ere bai. Errepideak bitan banatzen du lurraldea: iparraldekoan mendiek ez dute 1.100 metrotik goiti egiten (Irupagoeta, 1069; Arregia, 1.098). Hegoaldekoa La Coronako mazelek (1.387 m, Orotz-Betelun) osatzen dute; horien hegoaldeko muturrak malkar batean mozten du Iratiko ur-ibilgua. Klima azpiatlantiar motakoa da, hotza eta euritsua. Zuhaitz landaredia pagoek, haritzek eta ler gorriek osatzen dute, eta ezpelek eta gaztainondoek ere bai. Lur eremuen banaketan larreak dira nagusi (1.190 Ha) oihanen aldean (1.084 Ha) (pagadia, 782 Ha; hariztia, 320 Ha; ler gorriak eta gainerakoak), baita lur landuen aldean ere (163 Ha; bazkak, 65 Ha; patata, 59; laboreak, 33) (1984ko datuak, GEN). Arian eta Garraldan egin lurzati berrantolamenduak 110 lur-jabe eta 1.951 Ha ukitu zituen, eta lurzati kopurua 3.050etik 347ra ekarri. Abeltzaintza (behorrak, zerriak, behiak, ardiak eta ahuntzak) udalerriko aberastasun nagusia zen mende hasieran; larre ugarietan izaten zuen mantenua eta, neguetan, belarrak urtean bi aldiz eginez. Gaur egun behi, ardi eta behor aziendaren hazkuntza garrantzitsua da beti. HISTORIA: Erdi Aroan erregeren jaurerria zen. Ibarreko beste herriekin batera ordaintzen zuen ohiko petxaz gain, Garaioarekin batean zerga bat ordaintzen zuen urteoro ehizagatik, diru, garagar eta olo bidez ordaindu ere. Joan II.ak zerga horiek murriztu eta zentsua besterik ez zuten ordaindu behar izan, aetz guztiei denendako kaparetasun pribilegioa oparitu zienean (1462). Lehenago, errege berak Adajako (Artzibarko herri hustua) dermioak eta mendiak eman zizkien sekula eta betiko garraldarrei, urteko errenta edo zerga baten truke. Administrazio aldetik Aezkoako lurren komunitateko partaide izan zen bitartean (1845 arte), gainerako herriek bezalako gobernua izan zuen: erregidore bat, urteoro herritarrek hautatzen zutena, eta ibar osorako alkatea eta gerla-kapitaina. XIX. mendearen erdialdean, hemengo lurra "harritsua eta, elurra usu egiten duenez, abantxu elkorra" izan arren, garia, artoa, garagarra, oloa, txilarra, babak, ilarrak eta lihoa biltzen ziren hemen. Azken horretaz eta artileaz baliatuz hari-lanak eta oihalak egiten zituzten. Irin-errota bat zegoen eta burdin-meatze batzuk ustiatzen zituzten. 1860ko zentsuan agertzen diren 156 eraikinen artean errota eta San Lorentzo ermita zeuden. 1898ko irailaren 5ean herriak su hartu zuen; 67 etxe erraustu zituen eta 98 eraikin osotara, lauretan hogei familia etxerik eta altzaririk gabe utzi. Probintziako gobernadorea buru zuela, sorospen batzorde bat sortu zen eta hari presakako laguntza eskatu zitzaion. Dena dela, herriaren birreraikuntza, ur-hornidura eta eskolako irakaskuntza zerbitzuen hobekuntza barne, eskuzabaltasun pribatuaren eraginez egin zen. Antonio Arostegi Ameriketan bizi zen herriko semeak eta haren andreak, eliza eta etxebizitzak birreraikitzeko eta herritarrak hornitu beharrez bi iturri publiko egiteko dirua igorri zuten. Eskolak ere, oparo jantziak, haien eskutik etorri ziren. Domingo Elizondok, bestalde, Aribeko aetz izen handiko, industri-gizon, "El Irati" enpresaren sortzaile eta ibarreko ekonomiaren bultzatzaile, parrokia eta etxeak estaltzeko teila oparitu zuen. 1900ean 459 biztanle zituen eta 248, berriz, 1986an. Garraldako herritarra da Jose Rota eskultorea, tokietako leku-izenei buruzko lan honetan laguntzaile. Euskal eremua denez Euskarari buruzko Legearen ariora, Aezkoan izen generikoak euskaraz erabili dira, nahiz eta zenbait kasutan argibide-emaile falta dela eta gaztelaniazkoa baizik ez da bildu ahal izan. Ez da gaztelaniazko generikorik erabili berariazkoa euskaraz bildu bazen.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.TM

  • garralda - (1996/05/01) NA.IZ , 115-0000

    Zer: [Udalerria]
    Non: Nafarroa
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda - (1999) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda - (2000) EL.BEL.NA.TOP , 67

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EL.BEL.NA.TOP

  • garralda - (2000 [1245]) ORP.MAISMED , III. kap., 109. or.
    (...)
    garr- et harri “pierre, rocher”: // 1) la base oronymique garr- si répandue en vieille toponymie européenne est restée présente en toponymie basque bien que le lexique courant l’ait perdu sans doute dès le Moyen Age, faisant des noms composés connus comme Garmendia, ou Garralda “côté ou versant rocheux” nommant ici une montagne et une maison (à Ayherre), là un village (en Navarre 1245 garralda), le nom du village souletin de Garraïbie (Censier guarraybié) “le gué du rocher”, en forme suffixée le nom de Garris ancienne position forte de Mixe sur un site rocheux et de son château 1120 wilelmus arnaldus de garris, celui de la maison noble de Garro à Mendionde 1149 aneir a(rnaldi) de garro; mais c’est le nom simple lui-même qui nomme les deux maisons nobles de Hélette bâties au sommet d’un coteau à l’écart où le rocher affleure (quartier nommé “Garreta”) 1314 bernart de garra, 1366 garra juson qui signifient donc simplement “le rocher” (et non “la flamme” comme on l’a parfois cru sans penser que le terme était tout à fait inacceptable et du reste inusité en toponymie); une graphie garrasciette de 1414 laisse penser aussi que c’est la base ancienne du nom de Gréciette en Labourd; une variante de la même base est habituellement reconnue sous la forme gal- (qui suppose en principe que la vibrante s’était affaiblie, ce qui arrive parfois en basque, et permet aussi de faire un rapprochement avec gar- “hauteur”: voir ci-dessus), faisant le nom de la maison noble de Sussaute en Mixe 1412 la sal(le) de galos
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: ORP.MAISMED

  • garralda - (2005) SAL.OSTN , 113
    (...)
    Nombres con sufijo -te (-de). En el extendido topónimo Lete (Lehete, Leete) es posible que haya un sufijo -te, seguramente locativo, que sería el mismo sufijo -te normal en derivación y que indica 'tiempo', 'época' (elurte, eurite, gerrate, gosete, lehorte... Se puede pensar que en la base de este topónimo está el nombre leher, ler 'pino' ya visto al hablar de Lerga, y es muy posible que así sea), que tras vibrante aparece como -de en los microtopónimos Belaunde de belaun 'pradera' (cf. Belauntza, Belarkuntze), Bizkarde, de bizkar 'loma, espalda' (cf. Bizkarda, Bizkardo, Bizkardi), Epelde de epel 'tibio, templado' (cf. Epela, Epeloa, Epeleta...), y que también podría estar en Garde, aunque se le ha supuesto origen antroponímico (Garre deo, d[eo] Garri en Aquitania; aquí la base era Gar según Mitxelena, 1954: 424). Su base podría ser gar (¿'llama' aquí?), presente también al parecer en Garmendia, apellido común; son conocidos, de la misma manera, Garro y Garri(t)z, convertido en Garruze en la Baja Navarra, además de Garralda. Mitxelena (1954: 436) lo relaciona con el topónimo Gar; C. Jordán (2001: 421) cree que Garumna «nombre antiguo del Garona» procede de Gar nombre propio más *umna (< -ub + -na), antiguo apelativo «que pudo significar río»; el hidrónimo significaría “río Gar”, es decir, “río Piedra”. (...) Relacionado con -te / -de podría estar -da, forma que encontramos en el mencionado Bizkarda, de base clara, lo mismo que Legarda, construido sobre legar 'arena, gravilla...'; cf., además, Garralda en Aezkoa y Alda en el valle de harana, en Álava (tenemos Aldana en Bizkaia y Aldaba en Navarra).
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: SAL.OSTN

  • garralda - (2006) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda - (2007) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda (garraldar) - (2007/03/23) OB.AG , 1.2
    (...)
    Onomastika batzordeak Ziordian izandako bileran onartutako izena
    (...)

    Zer: Udalerria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: OB.AG

  • garralda - (2008) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda - (2009) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • Garralda: garraldar - (2009) ARAUA.155 , LIII (2008, 3), 997. or.
    (...)
    Garralda (euskara); Garralda (ofiziala). Herritar izena: garraldar. Eskualdea: Aezkoa. Merindadea: Zangoza
    (...)

    Zer: Udala
    Non: Nafarroa
    Jatorria: ARAUA.155

  • garralda - (2011) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garralda - (2012) NA.IZ , 115-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • garrálda (garráldarràk) - (1990) [EUS.NHI]
  • Garralda (ofiziala)
  • Garralda (gaztelania)
UTM:
ETRS89 30T X.637937 Y.4756696
Koordenatuak:
Lon.1º18'28"W - Lat.42º57'5"N

Kartografia:

  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper