Leku-izenak

Sartaguda - Lekuak - EODA

Sartaguda (Udalerria)

Entitatea:
Antolakuntza/Udalerria
Herritarra:
sartagudar 
Arautzea:
Euskaltzaindiaren araua 
  • sartacuta, sartiacuta - (1063-1064) LACMAR.CDI1 , N.24, N.32

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • sartaguda - (1268-...) FEL.CEINA , N.1012...
    (...)
    Cita más antigua recogida
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • johan de sartaguda - (1330) CAR.PNAXIV , 262 B (A dok. [AGN Reg. Comptos, nº 28], 55r)
    (...)
    Johan de Sartaguda, VIII s.
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Cárcar
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • domingo sartaguda - (1330) CAR.PNAXIV , 276 A (A dok. [AGN Reg. Comptos, nº 28], 77v)
    (...)
    Eluira et Johan, fiyos de Domingo Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergadun [non podiente] baten aita
    Non: Mendabia
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • pero sarrtaguda - (1330) CAR.PNAXIV , 258 A (A dok. [AGN Reg. Comptos, nº 28], 47v)
    (...)
    Pero Sarrtaguda, VIII s.
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Azagra
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • sartaguda - (1349/11) FDMPV.004 , 80. dok., 213. or.
    (...)
    la dicha villa e castiello de Lodosa con sus terminos se atiene e se afruenta de una parte con los terminos de la villa de Sesma, e de la otra part con los terminos de la villa de Carcar, e de la otra part con los terminos de la villa de Sartaguda e con el rio de Ebro, e de la otra part de Ebro con los terminos de las villas de Agusejo e de Alcanadre
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: FDMPV.004

  • garçia sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 329 B (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 14r A)
    (...)
    Garçia Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Lodosa
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • domingo sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 330 A (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 14v B)
    (...)
    Garçia, fi de Domingo Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergadun baten aita
    Non: Mendauia
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • johan de sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 341 B (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 21v B)
    (...)
    Johan de Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Lagoardia, Sant Johan
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • domingo sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 330 B (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 15r A)
    (...)
    Sancha, fija de Domingo Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergadun baten aita
    Non: Mendauia
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • johan de sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 359 A (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 32v B)
    (...)
    Johan de Sartaguda
    (...)

    Zer: Zergaduna
    Non: Piedra Meyllan [Piedramillera] (Val d'Ega)
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • sartaguda - (1350) CAR.PNAXIV , 329 A (B dok. [AGN Reg. Comptos, Caj. 31, nº 59], 13v B)

    Zer: Herria
    Non: Estellerria
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • johan de sartaguda - (1366) CAR.PNAXIV , 634 A (D.d dok. [AGN, sign. gb.], 164rC)

    Zer: Zergaduna
    Non: Guardia
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • johan garcia de sartaguda - (1366) CAR.PNAXIV , 623 A (D.d dok. [AGN, sign. gb.], 159vA)

    Zer: Zergaduna
    Non: Funes
    Jatorria: CAR.PNAXIV

  • sartaguda - (1397 [1966, 2011]) NAN.C , 71, 8, I [IKER.27, 152. or. (Indéterminés Cize)]
    (...)
    sartaguda donné d’abord à Ch. de Beaumont, puis à Martin de Lacarra, 1397 (Archiv-Nav.71, 8, I)
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Nafarroa Garaia
    Jatorria: IKER.27

  • sartacutae - (1638) O.NUV , II, XVI. kap., 361. or. [0878. or.]

    Zer:
    Non:
    Jatorria: O.NUV

  • sartaguda - (1802) DRAH , II, 359
    (...)
    v. del 3.º part. de la mer. de Estella, arcip. de la Solana, dióc. de Pamplona, r. de Navarra, situada sobre un cerro no muy alto y llano en su cima, en clima templado y sano. Dista 5 leguas de Estella por el s. y 10 de Pamplona al s. o., de Tafalla 6 al o., de Arnedo 4 al n., de Logroño 5 al e., y una de Lodosa á s. e. A la baxada del cerro y como á 3& pasos pasa el Ebro al s. con direccion de n. o. á s. e. dexando la villa al lado izquierdo: sus frutos son aluvias, trigo, centeno, cebada, cáñamo y lino. Con la agua que se saca del Ebro por una presa de piedra suelta se benefician 900 fanegas de tierra y 300 peonadas de viñas. Hay en el cauce de esta acequia: un molino harinero con dos piedras. A la parte del n. se cria bastante ganado menor en un monte baxo de romeros. Pertenece á su término de la otra parte del Ebro la casa fuerte de Sartaguda; el señorío es del marques de Castelví, que pone un alcalde pedáneo. La parroquia es de la advocacion de la Asuncion de nuestra Señora, servida por un abad, quien comunmente mantiene un teniente: dentro de la villa hay una ermita de nuestra Señora de los Remedios: la poblacion consiste en 199 personas. T.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: DRAH

  • sartaguda - (1829 [1587]) CENS.CAST.XVI , Ap. 308b
    (...)
    Sartaguda / [VECINOS:] 1 [sic] / [PILAS:] 1
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Iguzkitzaibar
    Jatorria: CENS.CAST.XVI

  • sartaguda - (1974) LIZ.LUR , 45. or.
    (...)
    Leringo konterrian, zortzi herri daude denak udal direnak: Lerin, Karakarre, Andosilla, Mendabia, Sesma, Allo, Deigaztelu eta San Adrian. Alderdi ofizial hontatik kanpo egon baziren ere, Lodosa eta Sartaguda, elizaz, lehen eta orain ere eskualde hontakoak dira: baita geografiaz ere
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: LIZ.LUR

  • sartaguda: sartaguda - (1974) TXILL.EHLI , 177 A

    Zer:
    Non:
    Jatorria: TXILL.EHLI

  • sartiagutia (sartaguda) - (1978) CFN , --

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • sartaguda: sartaguda (sartagudar) - (1978) E.EUS.UD , Euskera, XXIII (1978, 1), 332. or.

    Zer:
    Non:
    Jatorria: E.EUS.UD

  • sartaguda: sartaguda (sartagudar) - (1979) E.UDAL , 45

    Zer:
    Non:
    Jatorria: E.UDAL

  • sartaguda: (n.t.e.e.c.) - (1990) EUS.NHI , 2230001 P.244

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EUS.NHI

  • sartaguda - (1993) NA.TM , XIX, 186-188
    (...)
    1943 arte jaunpeko hiria izana da, Lizarra merinerriko hego mendebaldean kokatua eta Ebro ibaiaren ondoan, zeinak egiten baitio Lodosa eta Alcanadre (Errioxa)rekiko banalerroa. Haren mugapeak 14,4 kilometro koadro ditu eta inguruko mugakideak Lodosa (W eta NW), Cárcar (NE), Andosilla (E) eta Pradejón (S) ditu. N.tik Sra luzatua dago, eta bi eremu geomorfologiaz diferenteak nabari ditu: ipar ekialdekoan Oligozeno-Miozenoko kisuak dira gailen eta dena lehor lurra da (larre eta hazkuntzak); hego mendebaldekoak Ebroren uhamil terrazak ditu osagai, baratz lurra nagusi delarik. Klima mediterraniar kontinentala du eta hari dagozkion hazkuntzak (laborea, mahatsa, oliboa), nahiz joan den mende erdi honetan aldaketa haundiak izan dituen. 1984ean 1.023 Ha. ziren lur landuak (ehuneko 71,8), ia zehazki erdibana partituak lehor lurra (523) eta baratz lurraren artean (500). Alapideak 291 Ha. hartzen zituen. Lehor lurretan laborea (garagarra, 305 Ha.), mahatsa (36 Ha.), almendrondoak (23) eta esparragoa (20) etortzen dira; baratz lurretan frutarbolak ziren (199 Ha., haietatik 110 mertxikondoak), patata (168) eta barazkariak (120 Ha.). Oliboa desagertua zen, denboraz inportantea bazen ere. HISTORIA: La Cerradillan aurkitutako II. IV. mende bitarteko zeramika puskillek eta "dolium" oso batek erromatarren "villa" bat bertan izan zela salatzen du, itxura denez. Segur aski olioa edo bihiak altxatzeko erabiltzen zen. Herriaren izena latinezko agirietan Sartiacuta, Sartacuta gisa azaltzen da (1063), eta erromantzez Sartaguda XIII. mendetik. Aurreneko osagaia sarta du, Berruezako "Asarta"ren erdi aroko aldakia ere badena; bigarrena "acuta", "aguda" izenondo femeninoa. XI. mendean "tenencia" zen eta ondoren jaun-herria. Erregek jauregia eta beste zenbait ondasun-errenta zituen, Karlos Nobleak Karlos de Beaumont, Erresumako alferizari emanak, Martin Lakarrako, mariskala aurkari zuela, zeinaren eskubideak nagusitu ziren. Bere kokaeragatik eta beaumont eta agramontarren arteko liskar zibilen ondorioz, hiria jendehustu zen, eta Juan Albreteko eta Katalina errege-erreginek Juan Arellanoko eta Maria Nafarroakoari eman zieten, ezkontza dotea eta beste zenbait zerbitzu ordaintze aldera (1508). Jauntasuna noble titulu batetik bestera pasatu zen Infantadoko dukeetara ailegatu arte, hiriaren azken jabeak izan baitira, alkate eta abadeak izendatzeko eskubidearekin. Haienak berak ziren udalaren armarriak. XIX. mendera arte Sartagudako jurisdikzioan egona da "La Torre" etxaldea Ebroren eskuin bazterrean, erdi aroko bere dorretzarrarekin eta Sartagudaren eraskina zen eliza desagertuarekin. Zuzenbidez Sartagudako jauna zen haren jabea, eta probetxuz Lodosako auzoak, hiri horrena baita gaur egun. Sartagudako udalerriaren lur guziak, eraikinak ere bai, Infantadoko Dukearenak ziren. Kolonoek urteko kanon bat pagatzen zioten jabeari etxebizitzen orubeengatik. Kolonoek errentapeko kontratoak zituzten lurrak lantzeko eta urtero errenta pagatzen zuten garitan, edo ameterian hartua zuten lurra, uztak erdibana partituz jaunarekin (1933-34 urte inguruan ehuneko 25 zen jabearentzat eta ehuneko 75 maizterrarentzat. Herritarrek zilegi lur gisa probetxatzen zituzten zalduetako belar eta larreak, Dukeari urtero dirutza bat ordainduaz, herriko belarren alokatzaile zuzena baitzen. 1922an lurrak saldu zitzaizkien zenbait familiari "El Cumbrero"n. Primo de Rivera agintari, Errepublikan ere bai, etengabe aditu ziren kolonoen lur errebindikazioak, eta Manuel de Irujo y Ollok Lizarra merinerriko diputatu abertzaleak Primo de Riveraren aurrean eginahalak egin bazituen ere lurra herritarren artean parti zedin, huts egin zuen (1923). Istiluon errematetako, 1936ko gerra zibilaren lehen hilabeteetan herritarrek errepresio basa nozitu zuten, 86 gizon eman baitziren heriotara. Hortik etorri zitzaion "Alargun Herria" goitizen tristea. Handik gutxira Nafarroako Diputazioa Infantadoko dukeekin dilijentzietan hasi zen jauntasuna erosteko, eta azkenean 4.700.000 peztatan erosi, herritarren artean paritu eta saltzeko, eta horrela "herri hartan dagoen istilu soziala konpontzeko" (1942ko urriaren 7ko Erabakia). Eroste-eskritura eratu zelarik (1943ko otsailaren 10ean), famili ondareak izango ziren partzelak seinalatu eta partitu ziren, eta jabetza tituluak eman ere bai (1945eko otsailaren 28an). Zenbait eraikin eta lur sail erreserbatu ziren udaletxea, parroki eliza berria eta beste zenbait zerbitzu kokatzeko. 1860ko "Nomenclátor" delakoak dioenez 531 biztanle zituen orduan, ermita bat ("Las Ánimas"), la Torre etxea eta bi irin errota. Populazio zentsoek erakusten dutenez etengabe hazi zen 1960 arte (1.449 biztanle); geroztik bere hartantsu egon da 1.400 inguru horretan (1.386 1981ean; 1.430 1992an).
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.TM

  • sartaguda - (1993/10/06) NAO.NA.2000 , 122. zkia., 223
    (...)
    DECRETO FORAL 253/1993, de 6 de septiembre, sobre la composición y denominaciones de la zonificación “Navarra 2000”
    (...)

    Zer:
    Non: Nafarroa
    Jatorria: NAO.NA.2000

  • sartaguda - (1996) BEL.DEN , 379
    (...)
    Comentario lingüístico: Frago Gracia (813) relaciona el nombre con la voz navarro-aragonesa sarda utilizada para designar parajes incultos y cubiertos de monte bajo. Piensa con Llorente que esta voz deriva de una raíz preindoeuropea *zar- más un sufijo -ta conservado en vasco zarta 'ramita y el primer elemento de Sartaguda. El mismo autor opina que el adjetivo aguda es típico en los topónimos de Reconquista. En resumen, defiende que se trata de un topónimo híbrido de vascuence y romance. Tampoco sería descabellado relacionar sarta con la palabra homónima en castellano actual cuyo significado permitiría utilizarla en toponimia. Además Sartaguda sería el único ejemplo conocido en la toponimia en uso de Navarra de sarta en vez de sarda. Traducciones curiosas y explicaciones populares: Traducción de este género es: 'entrada de guerra'.
    (...)

    Zer:
    Non:
    Jatorria: BEL.DEN

  • sartaguda - (1996/05/01) NA.IZ , 223-0000

    Zer: [Udalerria]
    Non: Nafarroa
    Jatorria: NA.IZ

  • Sartaguda - (1998/02/06) OB.AG , 1.1
    (...)
    Nafarroako toponimia nagusiaren azterketa egiteko P. Salaberrik paratutako zerrenda aztertzen da, bertan aurreko bilkuretan onartutako aldaketak agertzen direlarik, Batzordeak hala baderitzo hobes ditzan. // Hurrengo hauek erabaki ziren [...] N.t.e.e.c > Sartaguda
    (...)

    Zer: Herria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: OB.AG

  • sartaguda - (1999) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • sartaguda - (2000) EL.BEL.NA.TOP , 81

    Zer:
    Non:
    Jatorria: EL.BEL.NA.TOP

  • sartaguda - (2006) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • sartaguda - (2007) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • sartaguda (sartagudar) - (2007/09/20) OB.AG , 1.2
    (...)
    Onomastika batzordeak Vianan izandako bileran onartutako izena
    (...)

    Zer: Udalerria
    Non: Nafarroa
    Jatorria: OB.AG

  • sartaguda - (2008) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • sartaguda - (2009) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • Sartaguda: sartagudar - (2009) ARAUA.155 , LIII (2008, 3), 1000. or.
    (...)
    Sartaguda (euskara); Sartaguda (ofiziala). Herritar izena: sartagudar. Eskualdea: Estellerriko Erribera. Merindadea: Lizarra
    (...)

    Zer: Udala
    Non: Nafarroa
    Jatorria: ARAUA.155

  • sartaguda - (2011) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • sartaguda - (2012) NA.IZ , 223-0000

    Zer:
    Non:
    Jatorria: NA.IZ

  • Sartaguda - (2019) NA.TOF , 275563

    Zer: División administrativa
    Non: Sartaguda
    Jatorria: NA.TOF

 

  • Sartaguda (ofiziala)
  • Sartaguda (gaztelania)
UTM:
ETRS89 30T X.578596 Y.4693031
Koordenatuak:
Lon.2º2'38"W - Lat.42º23'12"N

Kartografia:

Egoitza

  • B
  • BIZKAIA
  • Plaza Barria, 15.
    48005 BILBO
  • +34 944 15 81 55
  • info@euskaltzaindia.eus

Ikerketa Zentroa

  • V
  • LUIS VILLASANTE
  • Tolare baserria. Almortza bidea, 6.
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus

Ordezkaritzak

  • A
  • ARABA
  • Gaztelako Atea, 54
    01007 GASTEIZ
  • +34 945 23 36 48
  • gasteizordez@euskaltzaindia.eus
  • G
  • GIPUZKOA
  • Tolare baserria Almortza bidea, 6
    20018 DONOSTIA
  • +34 943 42 80 50
  • donostiaordez@euskaltzaindia.eus
  • N
  • NAFARROA
  • Conde Oliveto, 2. 2. solairua
    31002 IRUÑEA
  • +34 948 22 34 71
  • nafarroaordez@euskaltzaindia.eus

Elkartea

  • I
  • IPAR EUSKAL HERRIA
  • Gaztelu Berria. 15, Paul Bert plaza.
    64100 BAIONA
  • +33 (0)559 25 64 26
  • +33 (0)559 59 45 59
  • baionaordez@euskaltzaindia.eus
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper